«بیایید با خودمان رو راست باشیم؛ بزرگترین دشمن ما موقع انگلیسی صحبت کردن، ذهن فارسیزبان خودمان است! ما ایرانیها عادت داریم قبل از حرف زدن، جمله را در کسری از ثانیه در ذهنمان از فارسی به انگلیسی ترجمه کنیم و دقیقا همینجاست که فاجعه رخ میدهد. نتیجهاش میشود سوتیهای عجیبی مثل گفتن “I am agree” یا حذف کردن کامل فاعل از اول جمله (چون در فارسی نیازی به آن نداریم!). در این مقاله قرار است ذرهبین برداریم و روی اشتباهات رایج ایرانیها در انگلیسی زوم کنیم. اگر شما هم هنوز درگیر تفاوت صفات خستهکننده (ed/ing) هستید یا غول “حال کامل” را شکست ندادهاید، این راهنما دقیقا برای شما نوشته شده است.»
اشتباهات گرامری رایج در انگلیسی؛ وقتی ساختار جمله به هم میریزد!
اولین و بزرگترین سدی که باعث میشود انگلیسی ما «ایرانیزه» به نظر برسد، تفاوتهای بنیادین گرامر فارسی و انگلیسی است. ما در ذهنمان یک جمله فارسی میسازیم و بعد سعی میکنیم دقیقاً همان کلمات را به انگلیسی برگردانیم. نتیجه چیست؟ گیر افتادن در تلههای گرامری زیر!
سندروم «حذف فاعل»؛ خطای مهلک در جملهسازی انگلیسی
در زبان فارسی، فعلها به تنهایی بار معنایی فاعل را به دوش میکشند (به اصطلاح شناسه دارند). وقتی میگوییم «دیروز رفتم سینما»، پسوند «ـَم» نشان میدهد که من این کار را کردهام؛ بنابراین نیازی به کلمه «من» نداریم. اما در زبان انگلیسی، جمله بدون فاعل (Subject) معنی ندارد! (مگر در جملات امری). این تفاوت باعث میشود زبانآموزان ایرانی در ابتدای مسیر، فاعل را در مکالمات خود جا بیندازند.
Went to the cinema yesterday.
I went to the cinema yesterday.
یکی دیگر از حالتهای رایج این اشتباه، در مورد آبوهوا یا زمان است. ما در فارسی میگوییم «داره بارون میاد»، اما در انگلیسی:
Is raining.
It is raining.
راهکار عملی: همیشه قانون (S+V+O) یعنی «فاعل + فعل + مفعول» را در ذهنتان مرور کنید. قبل از اینکه دهان باز کنید، از خودتان بپرسید: «چه کسی یا چه چیزی دارد این کار را انجام میدهد؟». اگر انجامدهنده مشخصی وجود ندارد (مثل زمان و آبوهوا)، از فاعل خنثی یعنی It استفاده کنید.
اشتباه در کاربرد زمانها؛ حال ساده یا حال استمراری؟
یکی از پرتکرارترین اشتباهات رایج ایرانیان در انگلیسی، ترکیب کردن عجیبوغریب افعال To Be (am/is/are) با فعلهای اصلی است. ما معمولا فراموش میکنیم که فعل To Be به تنهایی یک فعل کامل است و اگر در کنار یک فعل دیگر بیاید، ساختار جمله تغییر میکند. همچنین، گاهی کاری که همین الان در حال انجام است را با زمان حال ساده بیان میکنیم.
I am agree with you.
I agree with you.
💡 نکته: کلمه agree خودش فعل است و برای جمله خبری در زمان حال ساده، نیازی به فعل am ندارد.
I go to work now.
I am going to work now.
💡 نکته: وقتی عملی دقیقا همین الان (Now) در حال انجام است، باید از ساختار حال استمراری استفاده کنید.
راهکار عملی: افعال To Be (am, is, are) و افعال حرکتی/اصلی (مثل go, eat, agree) را مثل آب و روغن در نظر بگیرید؛ این دو به حالت عادی با هم قاطی نمیشوند! اگر خواستید آنها را در یک جمله بیاورید، فعل اصلی حتما باید لباس ing- به تن کند. برای تشخیص زمان هم یک قانون ساده بسازید: «عادت و روتین = حال ساده»، «همین الان = حال استمراری».
زمان «حال کامل» (Present Perfect)؛ کابوس زبانآموزان ایرانی!
زمان حال کامل (Have/Has + قسمت سوم فعل) احتمالا منفورترین گرامر انگلیسی برای ایرانیهاست! دلیلش چیست؟ چون ما معادل دقیقی برای آن در استفاده روزمره فارسی نداریم (ماضی نقلی ما دقیقا شبیه به حال کامل انگلیسی کار نمیکند). به همین دلیل، ما ترجیح میدهیم به جای آن از گذشته ساده یا حتی حال ساده استفاده کنیم.
فرض کنید ۵ سال است در تهران زندگی میکنید و هنوز هم ساکن تهران هستید.
I live in Tehran for 5 years.
I lived in Tehran for 5 years.
I have lived in Tehran for 5 years.
💡 نکته: برای بیان کاری که از گذشته شروع شده و هنوز ادامه دارد، حتما از زمان «حال کامل» استفاده کنید.
یکی دیگر از اشتباهات رایج ایرانیها در استفاده کزدن از زمان پرزنت پرفکت (حال کامل) و سیمپل پست (گذشته ساده) این است که زمان حال کامل با آنکه گزینه درست است، مطلقا استفاده نمیشود و یا توسط دانشچویان سطح بالا استفاده میشود.
Did you ever see that movie?
Have you ever seen that movie?
💡 نکته: برای پرسش از تجربیات زندگی (مواردی که با ever همراه هستند)، استفاده از زمان «حال کامل» دقیقتر و حرفهایتر از گذشته ساده است.
راهکار عملی: دنبال ترجمه فارسی این زمان نگردید! به جای آن، حال کامل را به عنوان یک «پل» در نظر بگیرید؛ پلی که گذشته را به زمان حال وصل میکند. هر زمان خواستید در مورد عملی صحبت کنید که در گذشته شروع شده و هنوز ادامه دارد، یا تجربهای در گذشته که اثرش الان مهم است، این فرمول را به کار ببرید. به کلمات کلیدی مثل Since (از زمانِ…) و For (به مدتِ…) دقت کنید؛ این کلمات معمولا زنگ خطر استفاده از حال کامل هستند.
ریزهکاریهای زبانی؛ وقتی ترجمه کلمهبهکلمه کار دستمان میدهد!
بعد از عبور از سد گرامرهای اصلی، به تلههای نامرئیتری میرسیم. این اشتباهات معمولا زمانی رخ میدهند که ما سعی میکنیم اصطلاحات، حروف اضافه یا صفتهای فارسی را دقیقا کلمهبهکلمه (Word-for-word) به انگلیسی برگردانیم.
تلهی صفات؛ تفاوت صفات ed و ing دار در انگلیسی
یکی از خندهدارترین (و گاهی خجالتآورترین) «سوتی های انگلیسی» ایرانیان، جابهجا استفاده کردن از صفاتی است که به ed و ing ختم میشوند. قاعده کلی بسیار ساده است: صفات ed دار برای بیان «احساس درونی شخص» استفاده میشوند، در حالی که صفات ing دار «ویژگی یک چیز، شخص یا موقعیت» را توصیف میکنند که باعث ایجاد آن احساس شده است.
در جدول زیر ببینید که چطور یک پسوند ساده میتواند معنی جمله را کاملا عوض کند:
| منظور شما در فارسی | اشتباه رایج ❌ (معنی عجیبی که میدهد) | ساختار درست ✅ | دلیل اشتباه |
|---|---|---|---|
| حوصلم سر رفته! | I am boring (من آدم خستهکنندهای هستم!) |
I am bored. | شما احساس کسالت میکنید (ed)، اما شرایط خستهکننده است (ing). |
| گیج شدم. | I am confusing (من آدم گیجکنندهای هستم!) |
I am confused. | احساس درونی شما گیجی است، پس باید ed بگیرد. |
| فیلم جالبی بود. | The movie was interested (فیلم خودش علاقهمند بود!) |
The movie was interesting. | فیلم که احساس ندارد! بلکه ذاتِ فیلم جذاب بوده است. |
راهکار عملی: هر وقت خواستید بگویید «من فلان احساس را دارم»، از ed- استفاده کنید (I am tired, shocked, surprised).
اشتباهات حروف اضافه در انگلیسی (Prepositions)
حروف اضافه در هر زبانی سازِ خودشان را میزنند! بزرگترین اشتباه این است که فکر کنیم مثلا حرف اضافه «به» همیشه در انگلیسی “to” یا «از» همیشه “from” ترجمه میشود. یادگیری حروف اضافه فقط از طریق حفظ کردن ترکیبها (Collocations) و شنیدن زیاد امکانپذیر است.
| جمله فارسی | ترجمه مستقیم و اشتباه ❌ | ساختار درست و نیتیو ✅ |
|---|---|---|
| بستگی داره به… | It depends to… | It depends on… |
| از دستش عصبانیم | .I am angry from him | .I am angry with/at him |
| از سگها میترسم | .I am afraid from dogs | .I am afraid of dogs |
| به این عکس نگاه کن | .Look to this picture | .Look at this picture |
| با ماشین رفتم | .I went with a car | .I went by car |
همآیندیها (Collocations)؛ فعلهای اشتباه برای کلمات درست
در فارسی ما با کلماتی مثل «کردن»، «گرفتن» یا «دادن» فعل میسازیم (مثل اشتباه کردن، دوش گرفتن). در انگلیسی هر اسم با فعل خاص خودش میآید که به آن همآیندی (Collocation) میگویند. استفاده از فعل اشتباه، فوراً نشان میدهد که شما در حال ترجمه از فارسی هستید.
| منظور شما در فارسی | اشتباه رایج (ترجمه تحتاللفظی) ❌ | فعل و ساختار درست ✅ |
|---|---|---|
| اشتباه کردن | Do a mistake | Make a mistake |
| امتحان دادن | Give an exam | Take an exam |
| دوش گرفتن | Catch/Get a shower | Take/Have a shower |
| تصمیم گرفتن | Get a decision | Make a decision |
راهکار عملی: هیچوقت کلمات انگلیسی را به صورت تکی یاد نگیرید. همیشه آنها را در قالب «لقمههای زبانی» یا Chunking یاد بگیرید. یعنی به جای یادگیری کلمه Mistake، عبارت Make a mistake را به خاطر بسپارید.
تلههای فرهنگی و آوایی؛ وقتی تعارفات ایرانی و لهجه دردسرساز میشوند!
زبان فقط مجموعهای از لغات و گرامر نیست؛ زبان، فرهنگ است. بسیاری از اشتباهات رایج ایرانیان در انگلیسی به این دلیل است که میخواهیم فرهنگ، تعارفات و حتی آواهای زبان مادریمان را به زور وارد زبان انگلیسی کنیم!
سندروم «تعارفات ایرانی» در انگلیسی!
ما ایرانیها عاشق تعارف هستیم و عباراتی داریم که ترجمه مستقیم آنها در انگلیسی، نه تنها مودبانه نیست، بلکه طرف مقابل را به شدت گیج میکند. در انگلیسی برای هر موقعیت باید از معادل کاربردی همان فرهنگ استفاده کرد.
| اصطلاح فارسی | ترجمه کلمهبهکلمه و اشتباه ❌ | معادل درست و کاربردی در انگلیسی ✅ |
|---|---|---|
| خسته نباشید! | Don’t be tired (طرف فکر میکند بیمار به نظر میرسد!) |
Good job! / Well done! / Have a good rest. |
| بفرمایید (موقع تعارف غذا) | Please (معنی التماس میدهد) |
Help yourself. |
| بفرمایید (موقع ورود به در) | Please! | After you. (اول شما) |
| قربونت برم / فدات | I sacrifice myself for you! (!ترسناک است) |
Thanks a lot! / You’re so sweet. |
| چشم! | My eye! | Sure! / Right away! / Consider it done. |
راهکار عملی: دست از ترجمه کردن تعارفات بردارید! در زبان انگلیسی، کلمات سادهای مثل Please, Thank you و Excuse me کار تمام تعارفات طولانی ما را انجام میدهند.
دوستان دروغین (False Friends) و کلمات گیجکننده
بعضی کلمات در انگلیسی هستند که به خاطر شباهت ظاهری به کلمات فارسی یا کلمات دیگر، ما را گول میزنند. به این کلمات «دوستان دروغین» میگویند. همچنین برخی کلمات فارسی یکسان هستند اما در انگلیسی برای موارد مختلف، لغات جداگانهای وجود دارد.
| کلمه یا مفهوم | اشتباه رایج ایرانیان ❌ | شکل درست و تفاوتها ✅ |
|---|---|---|
| Say / Tell (گفتن) | Can you say me the time? | ?Can you tell me the time (Tell همیشه یک مفعول/شخص میخواهد) |
| Listen / Hear (شنیدن) | I am hearing to music. | .I am listening to music (Listen ارادی است، Hear غیرارادی است) |
| Eventually | فکر میکنیم یعنی «احتمالا» | به معنی سرانجام و در نهایت است. (برای احتمالا از Probably استفاده کنید) |
| Sympathetic | فکر میکنیم یعنی «آدم دوستداشتنی» | به معنی آدم همدل و دلسوز است. |
تله تلفظ؛ نبرد همیشگی با V و W و صدای Th
زبان فارسی حروفی مثل W یا Th (مانند عربی) را ندارد. به همین دلیل خیلی از زبانآموزان ایرانی این حروف را با حروفی که در فارسی دارند جایگزین میکنند که میتواند معنی کلمه را کاملا تغییر دهد.
تفاوت صدای V و W
• برای حرف V: دندانهای بالا روی لب پایین (مثل ‘و’ فارسی).
• برای حرف W: لبها را کاملاً غنچه کنید (مثل حالت بوسیدن).
تلفظ جادویی Th
(یادتان باشد Sink یعنی غرق شدن، اما Think یعنی فکر کردن!)
نوک زبان باید دقیقا بین دندانهای بالا و پایین قرار بگیرد و هوا به آرامی از بین آنها خارج شود.
اشتباهات ریز اما تاثیرگذار در مکالمه
گاهی اوقات مشکل از گرامر یا ساختار جمله نیست، بلکه انتخاب کلمات یا نحوه واکنش ما در مکالمات روزمره است که نشان میدهد هنوز مثل یک «نیتیو اسپیکر» (Native Speaker) فکر نمیکنیم.
استفاده بیش از حد از کلمه Very (خیلی!)
یکی از رایجترین عادتهای زبانآموزان مبتدی و متوسط، چسباندن کلمه Very به هر صفتی است تا شدت آن را زیاد کنند. استفاده از Very اشتباه گرامری نیست، اما دایره لغات شما را محدود و مکالمهتان را خستهکننده میکند. انگلیسیزبانها ترجیح میدهند به جای ترکیب «Very + صفت ساده»، از «صفات قوی» (Extreme Adjectives) استفاده کنند.
چند جایگزین جذاب برای حرفهایتر شدن:
- به جای Very good بگویید 👈 Excellent / Superb (عالی)
- به جای Very bad بگویید 👈 Awful / Terrible (افتضاح)
- به جای Very tired بگویید 👈 Exhausted (از پا درآمده)
- به جای Very big بگویید 👈 Huge / Massive (عظیم)
بله و خیرهای برعکس در جواب سوالات منفی!
این مورد یکی از بزرگترین تلههای ذهنی ما ایرانیهاست! در زبان فارسی وقتی کسی یک سوال منفی میپرسد، مثلاً میگوید: «گرسنه نیستی؟»، ما برای تایید حرف او میگوییم: «بله!» (یعنی بله حق با شماست، گرسنه نیستم).
اما در زبان انگلیسی، کلمات Yes و No همیشه به خود فعل اصلی برمیگردند، نه به تایید یا رد حرف طرف مقابل.
- سوال (انگلیسی): ?Aren’t you hungry (گرسنه نیستی؟)
- جواب اشتباه (با ذهنیت فارسی): Yes! (مخاطب انگلیسیزبان فکر میکند شما گرسنه هستید!)
- جواب درست در انگلیسی: اگر گرسنه نیستید باید بگویید No (I am not) و اگر گرسنهاید باید بگویید Yes (I am).
قاعده کلی: در انگلیسی، چه سوال مثبت پرسیده شود چه منفی، اگر فعل را انجام دادهاید یا آن حالت را دارید، همیشه بگویید Yes. اگر نه، همیشه بگویید No.
راهکار طلایی: چگونه ذهن فارسیمان را خاموش کنیم؟
تمام اشتباهاتی که در این مقاله بررسی کردیم، یک ریشه مشترک دارند: ترجمه ذهنی از فارسی به انگلیسی. تا زمانی که در ذهنتان یک دیکشنری آنلاین روشن است، سرعت مکالمهتان پایین میآید و احتمال این سوتیها بالا میرود.
برای اینکه مثل یک انگلیسیزبان فکر کنید (Think in English)، این ۳ ترفند عملی را از همین امروز شروع کنید:
- محیط اطرافتان را برچسبگذاری ذهنی کنید (Labeling): به جای اینکه به اشیاء نگاه کنید و نام فارسی آنها را در ذهن بیاورید، مستقیما نام انگلیسی آنها را صدا بزنید. میز، صندلی، خیابان، ماشین. وقتی این کار برای کلمات ساده شد، شروع کنید به ساختن جملات کوتاه در ذهنتان (مثلا: The weather is nice today).
- کلمات را تنها یاد نگیرید؛ «لقمهای» یاد بگیرید (Chunking): اگر کلمات را تکی حفظ کنید، موقع حرف زدن مجبورید آنها را با قواعد فارسی به هم بچسبانید. به جای یادگیری کلمه “Decision” (تصمیم)، کل عبارت “Make a decision” را یاد بگیرید. وقتی عبارات را به صورت یکپارچه (Chunk) یاد میگیرید، هم گرامر و هم حروف اضافه را بدون فکر کردن درست ادا میکنید.
- با خودتان انگلیسی حرف بزنید (مکالمه درونی): کارهای روزمرهتان را در ذهنتان به انگلیسی گزارش کنید! مثلا وقتی در حال درست کردن چای هستید در دلتان بگویید: “Now, I am boiling some water. Then, I will make tea”. این کار باعث میشود مغز شما به تولید مستقیم جملات انگلیسی بدون نیاز به واسطه فارسی عادت کند.
جمعبندی؛ رهایی از تله ترجمه ذهنی
اشتباه کردن در مسیر یادگیری زبان نه تنها خجالتآور نیست، بلکه نشاندهنده پویایی و تلاش شماست. همانطور که در این مقاله دیدیم، بیشتر اشتباهات رایج ایرانیان در مکالمه انگلیسی ریشه در عدم تسلط به گرامر ندارد؛ بلکه مقصر اصلی، عادت مخرب «ترجمه کلمهبهکلمه از فارسی به انگلیسی» در کسری از ثانیه است.
برای اینکه این سوتیهای رایج را به حداقل برسانید، باید سعی کنید زبان انگلیسی را به شکل «قالبی» (Chunking) یاد بگیرید و ذهنیت فارسی خود را هنگام صحبت کردن خاموش کنید. با تمرین مستمر، شنیدن پادکستهای انگلیسی و صحبت کردنِ با صدای بلند با خودتان، کمکم ساختارهای درست ملکه ذهنتان میشوند و دیگر نیازی به فکر کردن برای انتخاب بین ed و ing یا ساختار زمانها نخواهید داشت.
سوالات متداول (FAQ)
آیا برای رفع این اشتباهات باید کتابهای گرامر را از اول بخوانم؟
خیر! مشکل اکثر زبانآموزان ایرانی دانش گرامری نیست، بلکه ناتوانی در استفاده عملی از آن در لحظه است. به جای خواندن دوباره فرمولها، سعی کنید جملات و عبارات پرکاربرد را در قالب فیلم، پادکست و مکالمه واقعی بشنوید و الگوبرداری کنید.
چطور عادت ترجمه فارسی به انگلیسی را در ذهنم متوقف کنم؟
بهترین راه این است که کلمات جدید را با ترجمه فارسی حفظ نکنید. آنها را در قالب جملات انگلیسی یاد بگیرید، از دیکشنریهای انگلیسی به انگلیسی (یا تصویری) استفاده کنید و سعی کنید روزانه چند دقیقه کارهای روزمرهتان را به زبان انگلیسی برای خودتان گزارش کنید.
بزرگترین و رایجترین اشتباه ایرانیان در انگلیسی چیست؟
با اینکه اشتباهات مختلفی وجود دارد، اما «حذف فاعل» (به دلیل ساختار زبان فارسی که فاعل در فعل مستتر است) و «استفاده اشتباه از حروف اضافه» (به دلیل ترجمه مستقیم از فارسی) جزو پرتکرارترین سوتیهای زبانآموزان ایرانی محسوب میشوند.
